Chile - informacje podstawowe

Wtorek, 21 Czerwiec 2005 15:33

Chile (Republika Chile - República de Chile) ? państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie: Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna, Sala y Gómez, San Ambrosio i San Félix.

Ustrój polityczny

Chile jest republiką. Konstytucja pochodzi z 1981 (ze zmianami 1989 i 1993). Głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na 4-letnią kadencję (bez prawa reelekcji). Obecnym prezydentem jest Michelle Bachelet. Prezydent mianuje członków rządu, którego jest szefem, ma prawo wprowadzić stan wyjątkowy na 20 dni, mianuje kilku senatorów, jest przewodniczącym Krajowej Rady Bezpieczeństwa, posiada inicjatywę ustawodawczą. Poprawka z 1989 do konstytucji pozbawiła prezydenta prawa do rozwiązania parlamentu. Rozszerzyła także skład Krajowej Rady Bezpieczeństwa o 1 członka ? kontrolera generalnego. Władzę ustawodawczą sprawuje 2-izbowy Kongres Narodowy: Izba Deputowanych (Cámara de Diputados), wybierana w wyborach powszechnych na 4 lata, oraz Senat, o kadencji 8-letniej (co 4 lata połowa składu ulega odnowieniu), w większości wybierany w wyborach powszechnych i bezpośrednich, częściowo mianowany przez prezydenta, Sąd Najwyższy i Krajową Radę Bezpieczeństwa (senatorami są dożywotnio wszyscy byli prezydenci). Władzę wykonawczą sprawuje prezydent i odpowiedzialny przed nim rząd.

Torres del Paine ? masyw należący do grupy górskiej Cordillera del Paine leżąca w Chile w Patagonii. Jest położona 400 km na północ od Punta Arenas i około 2500 km na południe od stolicy Chile: Santiago de Chile.

Masyw składa się z trzech wież skalnych:

południowa: prawdopodobnie najwyższa, o wysokości około 2500 m n.p.m., zdobyta przez Armando Aste,
środkowa (2460 m n.p.m.): została zdobyta w 1963 przez Chrisa Boningtona i Dona Whillansa,
północna (2260 m n.p.m.): zdobyta przez Guido Monzino.

Nie zostały jeszcze przeprowadzone dokładne pomiary wysokości szczytów, a podawane pomiary są oparte na oszacowania i często różnią się znacznie od siebie.

Grupa górska została objęta ochroną jako Park Narodowy Torres del Paine w roku 1978, a następnie została uznana przez UNESCO za rezerwat biosfery.

Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) ? wyspa na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wzniesienia Wschodniopacyficznego. Współrzędne: 27°10' S, 109°25' W. Ok. 3400 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy). Należy do Chile. Znajduje się w odległości ponad 2000 km od najbliższej zamieszkanej wyspy.